Overzicht van: Wit licht

We maakten weer een klein kansje op een gouden beeldje met The Silent Army, de internationale versie van Wit licht, als Nederlandse inzending voor de Oscars. Maar met die keuze is lang niet iedereen het eens. Neem Omroep MAX-directeur Jan Slagter. Hij vindt de beslissing belachelijk omdat Independent Films, die de film in Nederland uitbracht, zelf in de kiescommissie zit. ‘Dit kan echt niet. Er zit een luchtje aan’, schrijft hij op zijn Twitter-pagina. Daarnaast zegt hij dat de film niet eens aan de eisen van de Oscars voldoet. In het kort: de inzending die meedingt voor de Academy Award voor beste niet-Engelstalige film moet zeven onafgebroken dagen in de bioscoop draaien en de opbrengst daarvan moet volledig naar de producent gaan. Maar volgens Slagter is echter ook geld naar War Child gegaan. Want de film draaide dan wel zeven dagen in Utrecht, een dag ging de opbrengst naar het goede doel. Achterliggende reden van Slagters wansmaak: hij was zelf betrokken bij de film Oorlogswinter. En die film is door The Silent Army nu juist niet de Nederlandse inzending geworden.

The Entertainment Group bestaat dit jaar 10 jaar, maar het is nog niet bepaald een feest. Het bedrijf, waar zanger Marco Borsato mede-eigenaar van is, zit diep in de rode cijfers. Dat kon je vorig jaar al in Revu lezen. Omdat Borsato zo nodig in een film moest acteren en zijn vriend en TEG-directeur Paul Brinks ook wel oren had naar het tripje naar Zuid-Afrika, moest oud-platenbons Niel van Hoff op de tent passen. Die nam met zijn zakelijke spierballen zoveel bedrijfjes over, dat de parkeerplaats van TEG alle wagens van de medewerkers niet meer kon dragen. De bodem van de Borsato-schatkist kwam door alle overnamekosten en salarissen in zicht . Bovendien maakte het bedrijf een aantal blunders: de Symphonica in Rosso-shows van Lionel Richie waren een financiële flop, het organiseren van andere festivals kostte teveel geld en een jaar zonder grote Borsato-concerten is per definitie goed voor rode cijfers. De enige redding van The Entertainment Group zou een overname zijn, maar een rondje langs platenmaatschappijen (die het bedrijf volgens onze bronnen voor 120 miljoen euro mochten overnemen) leverde niets op. De Sports Entertainment Group, van oud-voetbalmakelaar Kees Vos, had het bijna voor de helft van dat geld overgenomen, maar na de publicatie in Revu ketste de deal alsnog af. Ondertussen staat bijna de helft van het personeel op straat, maar het water staat TEG nog steeds tot aan de lippen. Deze zomer heeft de Rabobank beslag laten leggen op het huis van Borsato en zijn vrienden. De zanger had nog wel ergens een oude sok liggen, om hem uit de penarie te helpen, maar op de woning van Brinks ligt nog steeds beslag. Borsato zal dit jaar nog behoorlijk wat concerten moeten geven om zijn feestje te redden.

* *
Actiedrama van Jean van de Velde

Net nadat Wit licht als The Silent Army in bijgesneden en daardoor verbeterde vorm in Cannes triomfen vierde verschijnt de oude versie op dvd. Intussen houden de makers de mythe overeind dat de vorige versie vooral werd weggehoond ‘omdat zanger Borsato zo nodig moest acteren’. Terwijl de meeste recensies juist díe scènes bekritiseerden die nu zijn verwijderd of aangepast, zoals de flashbacks en de scènes met Borsato als actieheld. Zo hebben de critici het altijd gedaan, óók als ze achteraf gelijk hebben gekregen. Laat deze dvd dus maar voor wat hij is en wacht op het veel betere The Silent Army.

En na dik een week festival was er vrijdag dan eindelijk de vertoning van Jean van de Velde’s The Silent Army, ook wel Wit licht 2.0 genoemd. Met een sterke nieuwe poster: geen actiebeeld van Marco Borsato, maar een kindsoldaat met een handgranaat. En het moet gezegd worden: The Silent Army is een veel betere film dan Wit licht. Van de Velde heeft alles uit de film verwijderd wat larmoyant was (de flashbacks met Borsato’s dode vrouw, de muziek) of potsierlijk (Borsato die als actieheld een bad guy uit een vliegtuig schopt). Hoewel de demontage een rare kwestie blijft, heeft het een film opgeleverd die zijn plaats op het festival verdient, én een tweede kans in de Nederlandse bioscopen. Al zou deze arthouse-versie als hij meteen was uitgebracht veel minder bezoekers hebben getrokken, want het verhaal over kindsoldaten wordt nu niet meer van een suikerlaagje en bevrijdende actieclimax voorzien. Maar toen uw Revu-reporter Marco Borsato tegen het lijf liep in de lounge van Nice Airport kon hij de zanger/acteur in elk geval oprecht gemeend feliciteren met het festivalsucces van de verbeterde film.

Al dagenlang wordt het festival opgevrolijkt door de opvallende posters van de Belgische film De helaasheid der dingen, de verfilming van het boek van Dimitri Verhulst. De posters tonen een memorabele scène uit de film, namelijk het WK Naaktfietsen te Reetveerdegem, het plaatsje waar het verhaal zich afspeelt. Voor wie het meesterlijke boek niet las: de dertienjarige Gunter Strobbe groeit op in het huis van zijn oma, samen met zijn vader en drie ooms, die als enige talent zuipen hebben. We zagen dit festival al veel asociale families (of marginale families, zoals ze in België heten) voorbijkomen in sociale drama’s, maar dit was de eerste keer dat er hard om gelachen kon worden. Zoals wanneer de dronken ooms in het café darten met biljartkeus, of de zatlap André zijn stoma toont (‘kijk eens hoe ik kak!’) en na het leegdrinken van zijn glas bier laat zien hoe hij doorspoelt (‘dat spaart me een hoop wc-papier uit!’). Maar behalve hilarisch en vies was de film ook ontroerend, iets wat van het qua sfeer vergelijkbare Ex-Drummer, ook uit Vlaanderen, niet gezegd kon worden.

* * * *
Oorlogsdrama van Martin van Koolhoven

Niet Marco Borsato’s Wit licht, maar Jan Terlouws Oorlogswinter was dé Nederlandse familiefilm van de afgelopen winter. De film stond vierenhalve maand in de Bioscoop Top 20 en trok ruim 800.000 bezoekers. En die kwamen echt niet alleen op de nostalgische sneeuwbeelden af. Oorlogswinter zit gewoon ouderwets goed in elkaar en spreekt ook een jonger publiek aan, dankzij onder meer een goed gecaste hoofdrolspeler (Martijn Lakemeijer) en een losse cameravoering die de film minder statisch maakt. Filmliefhebber Koolhoven weet bovendien hoe je een Special Edition-dvd écht speciaal maakt: met uitgebreid commentaar, óók voor blinden en slechtzienden; met interviews, deleted scenes en een making of, maar ook een extra disc met de stemmige soundtrack van Pino Donaggio. Ook de deleted scenes voorziet Koolhoven van commentaar, dat nuchter en eerlijk is: ‘Hier ben ik niet trots op’, ‘dit was niet mijn beste dag’ en: ‘Veel te lang, stom dat ik dat niet eerder zag!’ Dat klinkt alsof de film niet veel soeps kon worden, maar juist die eerlijke kijk heeft een klassieker opgeleverd.

(Universal) * * * *

Over het album Wit licht waren we bij Revu niet zo enthousiast, en over de film ook al niet. Dat betekent niet dat de botte bijl ook tevoorschijn wordt gehaald voor de dvd. Want ja, je kunt lachen om de opgeblazen tekst van Wit licht, om de malle trommelact van band en zanger, om de bulldozer die de Grote Emoties van het podium afduwt, of ze voor de kijker in beeld brengt (huilend kindsoldaatje in Was mij op het grote scherm, huilende vader-met-dochter in het publiek bij Dochters), om de tenenkrommende bruggetjes en verbindteksten van Borsato. Maar eigenlijk valt alle reserve en voorbehoud al weg bij het spectaculaire intro. Dan rest niets anders meer dan je te laten meevoeren. Laat die krop in de keel maar opkomen in Borsato’s beste nummer (Margherita), zwaai maar mee bij Stop de tijd, brul de longen uit je lijf bij Je hoeft niet naar huis vannacht. Hoor hoe, en zie dat Borsato de beste hardrockzanger is die Nederland ooit heeft gekend (maar nooit heeft erkend). Wie ongelovig naar deze boude bewering staart, moet Ik leef niet meer voor jou maar eens bekijken. Na de release van Wit licht werd geopperd dat Borsato past his prime zou zijn, op weg naar beneden. De opvolgers van Borsato, als ze er al zijn, weten nu weer waar ze overheen zullen moeten. Dat gaat niet meevallen. Ook niet voor Marco, trouwens.