De ‘zwarte’ Wendy van Dijk trekt al weken miljoenen kijkers. Maar programmamaker Anousha Nzume en schrijver Clark Accord hebben kritiek op deze karikatuur. Zeker zolang de omroepen de donkere medelanders grotendeels negeren: ‘Heel wat avonden zie ik geen enkel gekleurd persoon op tv.’ De Antilliaanse en Surinaamse gemeenschap is niet blij met Wendy van Dijks typetje Lucretia Martina in het programma Ushi & Dushi. In een fatsuit en met een zwart gezicht lokt ze BN’ers uit de tent met stereotype opmerkingen, dito gedrag en gejatte grappen (zie beneden). Toch willen slechts weinig bekende Surinamers, Antillianen of Afrikanen zich erover uitspreken. Programmamaker Anousha Nzume en schrijver Clark Accord, die bezig zijn met een tweede reeks van hun talkshow NAP voor de Amsterdamse zender AT5, doen dat wel.
Accord: ‘Ik vind het laf dat zo weinig mensen hun mening willen geven; nu lijkt het net alsof er niets aan de hand is. Terwijl er heel veel donkere mensen voor de buis zitten die Lucretia belachelijk vinden. Kijk maar eens op Surinaamse, Antilliaanse of Afrikaanse forums.’
Wat er volgens hen mis is met Van Dijks Antilliaanse typetje? Het accent is niet Antilliaans, eerder gebrekkig Surinaams. De opmerkingen die Lucretia maakt zijn vaak vooroordeelbevestigend (te laat komen, lui zijn, mannen hebben veel vrouwen). Verder doet het racistisch aan dat Van Dijk zichzelf donker schminkt: in Amerika zou dit nooit op tv worden uitgezonden vanwege het omstreden ‘blackface’-verleden van dat land. Vanaf begin 18de eeuw tot ver in de 19de eeuw verfden blanke acteurs zichzelf daar zwart met knalrode lippen en speelden in racistische toneelstukken of films. Tenslotte is Lucretia een lelijke vrouw met gek haar en draagt ze bijeengeraapte kleding.
Accord lacht. De voormalig make-up-artiest vindt dat Van Dijk ook nog eens slecht is opgemaakt: ‘Zweterig en plakkerig. Terwijl Antilliaanse vrouwen er altijd uitzien om door een ringetje te halen. Of ze nu wel of niet een gouden tand hebben, hun haar, make-up en zelfs hun wenkbrauwen zien er tot in de puntjes verzorgd uit. Waarom heeft Wendy van Dijk zichzelf niet tot een mooie, slanke zwarte vrouw getransformeerd met het juiste accent?’
Witte bolwerken
Toch zou de schrijver Van Dijks programma geen probleem vinden, als er genoeg normale, donkere mensen op tv tegenover staan. Maar die zijn er niet. Alleen als er problemen zijn, mogen donkere mensen op komen opdraven en dat doet Accord pijn. ‘Heel wat avonden zie ik geen enkel gekleurd persoon bij de publieke omroepen. Schaamteloos van de mensen bij de publieke omroep die dat bepalen.’ Accord en Nzume weten nu al hoe er op hun uitspraken zal worden gereageerd: ‘Als je hierover klaagt, wordt er gezegd: doe niet zo politiek correct. Dat is bijna een scheldwoord geworden.’
Het valt hen op dat er de laatste jaren veel meer ruimte is gekomen voor de onderbuikgevoelens van de boze, blanke man. Accord: ‘Er moet nu geluisterd worden naar de Wilders-stemmers en andere mensen mogen niet klagen. Doen zij dit wel, dan wentelen die zich zogenaamd in een slachtofferrol. Maar zijn die Wilders-aanhangers geen slachtoffers als ze klagen? De linkse mening is tegenwoordig ver te zoeken. De redacties van Het Parool, de Volkskrant en die in het Sanoma-gebouw (uitgever van o.a. Revu, red.) zijn witte bolwerken.’ Accord verhaalt over vergaderingen bij modebladen die een donker model afkeuren vanwege haar brede neus met de opmerking: ‘Denk aan de vrouw in Lutjebroek!’
Nzume en Accord willen daar zelf wat aan veranderen. Dus organiseren zij maandelijks een talkshow om over dit soort onderwerpen te praten. En richtten zij stichting Sunshiptree op om zelf de deuren van kunst, cultuur en media voor jongeren uit bepaalde postcodegebieden te openen.
Dit land claimen
Ook maakte het duo het afgelopen jaar dertien talkshows voor AT5. Tot nu toe heeft geen enkele publieke omroep interesse om die landelijk te brengen. Anousha vindt het na zoveel afwijzingen lastig om niet zuur te worden: ‘De publieke omroep krijgt subsidie om iedereen te vertegenwoordigen op tv. Clark heeft zijn column Shirley in een format gegoten, we hebben de personages ontwikkeld, succesvolle allochtone vrouwen die worden gespeeld door topactrices en Endemol wil deze serie in productie nemen. De NPS zag het ook helemaal zitten, maar vervolgens zegt de netmanager: ‘We doen al iets met allochtonen,’ en schiet het af. Dat is dan Shouf Shouf Habibi.’ Accord: ‘Natuurlijk hoeven ze niet alles wat we aanbieden te nemen, omdat we zo leuk zwart zijn. Maar van de tien keer dat we komen, krijgen we tien keer nee te horen.’
Dus oppert Accord iets revolutionairs: ‘Zolang er in Nederland geen medium is waar het zwarte geluid te horen is, weten zwarte mensen niet wat er leeft. Dan ben ik een voorstander van aparte media.’ Misschien is een Nederlandse BET (de Amerikaanse zender voor Afro-Amerikanen) een idee? Nzume: ‘Dat lijkt me wel interessant, maar liefst heb ik alles bij elkaar. Maar ja, zolang dat niet gebeurt…’
‘…Zouden er aparte media moeten komen,’ vult Accord aan. ‘Surinamers zeggen soms: ‘We zijn in die mensen hun land,’ terwijl zij hier al vijftig jaar wonen en al eeuwenlang Nederlanders zijn. Als Surinamers moeten we dit land ook claimen. Er komt een generatie aan die niet geleerd heeft z’n vinger op te steken als ze iets willen. Dat wordt straks nog een probleem.’
Meer weten: Black Ink 9 november in Pakhuis de Zwijger ‘De sterke zwarte vrouw, zegen?
Gestolen grap
Dat Van Dijks Lucretia niet bijster origineel is, blijkt uit het feit dat ze een grap ‘leent’ van Jetty Mathurin. Zowel Mathurins karakters Stanley als Taantee bedienen zich regelmatig van de tekst: ‘Jullie hebben de klok, wij hebben de tijd.’ In aflevering één deed Lucretia dezelfde uitspraak. Overigens duidt deze grap ook op het vooroordeel dat Nederlanders van Antilliaanse afkomst anders omgaan met het begrip tijd dan witte Nederlanders.
Bas Heijne over ‘Wendy van Dijk in een apenpak’.
GeenStijl gooit nog wat olie op het vuur.
9 reacties
De grootste grap is, dat Dushi’s tekortkomingen zo herkenbaar zijn.
Kijk eens goed om je heen. Mensen komen te laat, hebben slippertjes, maken grapjes waarom zijzelf nog het hardst lachen.
En als je nog beter kijkt. Door de kleur en dialect heen, als het ware . Zie je je collega’s, familie en wellicht jezelf deels terug.
In Dushi zie ik vooral Rutger Castricum en Dominique Weesie.
mvr. Nzume en meneer Accord zijn zo Amerikaans bezig met hun zwart en wit gedoe. Volgens mij zijn ze beide niet eens Antilliaans. Hou nou op met dat gezeur. Waarom vinden we Rayman wel geweldig met al zijn typetjes? Ik ben gek op Rayman is laat en zijn typetje Edsel de stadwachte. Maar als er iets stereotypisch met negatief beeldvorming is, is het Edsel wel. Een mannelijke Antilliaan die alleen maar stadwachter is, Slecht Nederlands spreekt (die meisje, die huis swa enz) met goude kettingen en gouden tand. Maar wij zwarten vinden het geweldig. Lucretia Martina moet een vrouw voorstellen die inderdaad Journalistiek heeft gestuurd, weet waarover ze praat en zelfverzekerd is ondanks haar overgewicht en ze spreek goed Nederlands. Waar zeuren we over mensen. Hebben mnr. Accord en mvr. Nzume niets anders te doen dan dit soort dingen naar boven te halen. Alleen die mensen van GeenStijl worden hier blij van.
Een rammelende logica.
Je begint met het verwijt, dat er gezeurd wordt over zwart en wit gedoe door mevr. Nzume en dhr. Accord.
Vervolgens houd je zelf een rammelend betoog over zwart en wit gedoe. Inconsequent hoor.
Je zou zomaar een reaguurder van Geenstijl kunnen zijn?
Ieder dinsdagavond is er een programma met zeer veel donkere mensen.
wat een stom gezeur allemaal, ik lig blauw van dat typetje.
En noem mij eens 1 antilliaan of surinamer die niet lui is
Beste John, jouw bovenwindse vrienden werken gewoon efficiënt.
Die zijn tweemaal zo snel klaar.
Kunnen ze de rest van de tijd lekker relaxen.
Beste John Best
Het slaat nergens op wat jij zegt zo zie je al dat jij harstikke zwart wit denkt
met je uitspraak noem mij eens 1 antilliaan of surinamer die niet lui is ik ken der genoeg die dat niet zien.
Wat jij nu zegt is een vooroordeel net als dat mensen zeggen nederlanders zijn gierig ze koken precies voor de mensen die er zijn als je bij een nederland onverwacht binnen komt wordt je weggestuurd want ze hebben geen genoeg eten wat ze zijn gierig dat is een uitdrukking dat betekend niet dat elke nederlander zo is
maar jammer genoeg zijn er mensen in de wereld die die verschil niet kunnen begrijpen tussen een uitdrukking of realiteit.
Ik ben het ook niet met alles eens wat er in de artikel staat, maar door mensen zoals jouw worden er zulke artikelen gemaakt.
Ik hoop van harte dat je deze feedback goed op je neemt en het niet ziet als een aanval maar dat je er misschien van kan leren
Met vriendelijke groet
Hallo Siggy
Wat een sterke woorden zijn dat. Ik ben het dan ook met je eens. Ik vind zelf dat er te veel wordt gekeken naar zwart wit ik had altijd de gedachten dat er niet meer echt naar wordt gekeken, maar aan de woorden van John kan je zien dat sommige mensen jammer genoeg toch nog zo met vooroordelen denken. Gelukkig zijn er genoeg mensen die dus niet zo denken net als de jongen Antilliaan uit Almere die is dus zelf een Antilliaan maar die voelt zich totaal niet bedeigt door Wendy van Dijk.
Groetjes De valk
wat een gezeur over racistisch dit racistisch dat, sorry hoor maar kunnen ze dan nergens tegen. Hoe vaak wordt er wel niet over blanken gezegd dat ze gierig zijn of niet kunnen dansen. Ik denk dat mensen die tegen dit programma zijn zich gewoon niet moeten aanstellen en als het echt racistisch was zou het echt niet uitgezonden worden, het grappige is dat dit soort mensen zelf vaak de meeste vooroordelen hebben. En ik zie trouwens genoeg donkere mensen op tv en al was dat niet het geval dan wat? Altijd dat gezeur over discriminatie of racisme ik vraag me trouwens af hoeveel blanken je op tv in Afrika of Suriname of weet ik veel waar ziet!